Thứ ba 21/05/2019

Chương trình IPM

IPM: Giúp nông dân tăng sản lượng, hạ chi phí và giảm thiểu các rủi ro sức khoẻ

IPM

Trang bị kiến thức cho những nông dân sản xuất nhỏ để họ có thể đưa ra những quyết định tốt hơn về mùa màng là trọng tâm của Chương trình Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) tại Việt Nam. Nông dân hăng hái tham dự các lớp huấn luyện để học hỏi về cách thức kiểm soát các loài sâu bọ ăn lúa bằng các loài thiên địch thay vì sử dụng thuốc bảo vệ thực vật liều cao. Những lợi ích của phương thức tiếp cận này là hiện hữu: nó đem lại lợi nhuận cao hơn và tập quán canh tác bền vững hơn.

Chương trình IPM tự hào về số liệu thống kê thu được, nó không những chứng tỏ sự thành công của chương trình trong việc tác động đến nông dân trên toàn đất nước Việt Nam mà còn chứng tỏ tác dụng xúc tác khuấy động sự phát triển của IPM cộng đồng. Kể từ khi chương trình IPM được triển khai vào năm 1992, hơn 515 927 nông dân đã tham dự vào gần 20 000 lớp huấn luyện về IPM trên lúa và 55 098 nông dân đã tham dự gần 2 000 lớp huấn luyện trên các cây trồng khác. Cho đến tháng 5 năm 2000 đã tổ chức được ít nhất một lớp huấn luyện nông dân tại mỗi xã trên 83 phần trăm tổng số xã trồng lúa trong cả nước, bao gồm cả 97 phần trăm số xã ở các vùng đồng bằng sông Cửu Long và sông Hồng. Bốn phần trăm tổng số hộ gia đình nông dân Việt Nam có một thành viên được huấn luyện tại các lớp huấn luyện nông dân về IPM trên lúa. Đặc biệt là đến cuối năm 2000 tổng cộng đã có 3 178 nông dân được chương trình IPM đào tạo để làm giảng viên IPM. Các giảng viên nông dân này, sau khi đã tham gia lớp huấn luyện về IPM, chính là nòng cốt của IPM cộng đồng. Họ sẵn sàng mở rộng IPM ra ngoài phạm vi các lớp huấn luyện. Các giảng viên IPM nông dân hoạt động trong các cộng đồng của họ để không những tìm ra giải pháp cho các thách thức trong sản xuất và bảo vệ cây trồng mà còn nhằm vào một loạt những vấn đề rộng lớn hơn mà các cộng đồng của họ phải đương đầu.

Những thành công đạt được trên lúa là hết sức to lớn đến mức các lớp huấn luyện IPM cho nông dân cũng đã được triển khai trên rau, đậu tương, lạc, chè và bông. Các phương pháp giáo dục có sự tham gia của nông dân được sử dụng trong các lớp huấn luyện để giúp nông dân hiểu được về hệ sinh thái cây trồng và trang bị cho họ khả năng trở thành những nhà quản lý giỏi về tất cả các khía cạnh trong trồng trọt, kể cả quản lý dịch hại. Chương trình cũng chú ý đến vai trò thiết yếu của phụ nữ trong trồng trọt, tích cực cố gắng đảm bảo sự tham gia của phụ nữ vào chương trình và đã thu được những kết quả rất tốt. Kể từ khi bắt đầu chương trình, phụ nữ đã tham gia đầy đủ vào tất cả các cấp – với tư cách là nông dân, giảng viên và cán bộ quản lý. Phụ nữ chiếm khoảng 39 phần trăm số nông dân tham gia vào các lớp huấn luyện tiến hành trong thời gian ba vụ gieo trồng năm 1999 – 2000.

Nhờ có những thông tin và kỹ năng thu được trong các lớp huấn luyện IPM, nông dân hiện đang sử dụng thận trọng các loại phân bón trên cơ sở những nghiên cứu do họ tự tiến hành. Đặc biệt là những người tham gia IPM còn triển khai các biện pháp thay thế hoá chất bảo vệ thực vật và giảm sử dụng bừa bãi thuốc bảo vệ thực vật. Ví dụ như tại xã Yên Phương trước khi đưa các phương pháp IPM vào áp dụng năm 1995, hàng năm hợp tác xã phải tổ chức 3-4 đợt phun thuốc bảo vệ thực vật. Mỗi vụ dùng khoảng 1.500 kg thuốc bảo vệ thực vật với chi phí vào khoảng 60 000 000 đồng (xấp xỉ 4 100 đô-la Mỹ theo tỉ giá 1 đô-la Mỹ = 14 500 đồng). Sau khi đưa các quy trình IPM vào áp dụng, nông dân ở Yên Phương ước tính đã giảm sử dụng tới 70 phần trăm lượng thuốc bảo vệ thực vật, và trong một số trường hợp các loại thuốc bảo vệ thực vật đã được loại bỏ hoàn toàn. IPM đã đưa đến kết quả là những người bán thuốc bảo vệ thực vật phải chuyển sang những mặt hàng kinh doanh mới. Một người bán hàng ở địa phương kể lại:

“Sau khi các lớp huấn luyện được tổ chức thì lượng thuốc bảo vệ thực vật bán được giảm đi. Tôi phải chuyển sang bán thức ăn gia súc và hàng tạp hoá” – Ông Vũ Văn Cầu, bán thuốc bảo vệ thực vật tại xã Yên Phương.

Chương trình IPM đã tự chứng tỏ là một trong những phương cách hữu hiệu nhất giúp cho nông dân ở cấp cơ sở thấp nhất. Qua việc hạ các chi phí vật tư nông nghiệp, chương trình trực tiếp cải thiện thu nhập cho những người nghèo nhất. Các nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng đã chỉ ra rằng ở những nơi IPM trên lúa được thực hành một cách hiệu quả thì ở đó các chi phí đầu tư cho giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật giảm tới 50 phần trăm, và riêng chi phí cho thuốc trừ sâu giảm đến 90 phần trăm. Hơn nữa, sản lượng ít biến động hơn và nhìn chung tăng lên khoảng 10 phần trăm, nhờ thế tăng được lợi nhuận lên từ 15 đến 25 phần trăm.

Ngoài hiệu quả tăng sản lượng, giảm chi phí và cải thiện độ bền vững môi trường, chương trình IPM đã tạo ra thêm nhiều lợi ích khác nữa. Khi nông dân ngừng sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật họ có thể nuôi cá và tôm trong các ruộng lúa, tăng thêm thu nhập và nguồn thức ăn cho gia đình. Kiến thức và kỹ năng thu được có thể đem áp dụng trên các cây trồng khác và để giải quyết những vấn đề về quản lý. Thay vì phải phụ thuộc vào sự chỉ đạo liên tiếp từ các cán bộ khuyến nông, nông dân có khả năng tự đưa ra những quyết định có hiểu biết về bảo vệ thực vật và nhiều khía cạnh khác của trồng trọt. Sau khi hoàn thành một khoá huấn luyện đồng ruộng, một nông dân làm IPM sẽ có nhiều khả năng trở thành một chuyên gia về quản lý cây trồng tổng hợp.