Thứ ba 21/05/2019

Ngư nghiệp

FAO hỗ trợ phát triển thuỷ sản bền vững

ngư nghiệp

“Có thể nói rằng trong mỗi bước phát triển của ngành thuỷ sản Việt Nam đều có sự hỗ trợ rõ rệt của FAO”.

Bộ trưởng Bộ Thuỷ sản Tạ Quang Ngọc, tháng 5 năm 2001

Ngành thuỷ sản là ngành có tầm quan trọng đặc biệt đối với Việt Nam: cá đóng góp khoảng 40 phần trăm vào khẩu phần đạm động vật của nhân dân; nghề cá là một nguồn cung cấp công ăn việc làm quan trọng thu hút 3,4 triệu người và xuất khẩu thuỷ sản là lĩnh vực đóng góp lớn thứ ba vào nguồn thu từ xuất khẩu, chỉ sau dệt và da giày. Ngân hàng Phát triển châu á đã ghi nhận rằng “phần đóng góp của thuỷ sản vào nền kinh tế đất nước thuộc vào hàng cao nhất thế giới”. Sản lượng cá cả từ đánh bắt lẫn nuôi trồng thuỷ sản đang tăng nhanh, dẫn đến lượng cá trên đầu người tăng từ 11,8 kg trong năm 1993 lên đến khoảng 16,6 kg trong năm 2000. Tuy nhiên, Chính phủ Việt Nam còn băn khoăn rằng những người nghèo hơn ở nông thôn và ngư dân miền ven biển vẫn chưa hoàn toàn được lợi từ những lợi thế kinh tế do sản lượng cá gia tăng và sự phát triển của nghề cá trong nước mang lại.

Phát triển tiềm năng đánh bắt và nuôi trồng thuỷ sản

Được thiên nhiên phú cho một mạng lưới sông ngòi, hồ ao nội địa thuận lợi, lại có bờ biển dài đến 3.260km, Việt Nam rất giàu tiềm năng để phát triển đánh bắt và nuôi trồng thuỷ sản bền vững. Trong vòng hai thập kỷ qua, FAO đã hỗ trợ kiến thức và cán bộ chuyên môn về đánh bắt và nuôi trồng thuỷ sản nội địa để giúp đất nước tận dụng tiềm năng này. Trong những năm đầu có mặt tại Việt Nam, FAO đã tập trung hỗ trợ kỹ thuật vào đẩy mạnh nuôi tôm nhằm bổ sung cho ngành sản xuất lương thực và tăng thu ngoại tệ từ xuất khẩu tôm. Kể từ đó, phạm vi chương trình thuỷ sản của FAO ở Việt Nam đã được mở rộng để bao gồm cả tư vấn chính sách, nghiên cứu, khuyến ngư và đào tạo, kỹ thuật sản xuất và chế biến, kiểm soát chất lượng và sản xuất giống. Gần đây FAO đã và đang kết hợp nhiệm vụ giảm nghèo và đẩy mạnh an ninh lương thực của Tổ chức với nhiệm vụ hỗ trợ phát triển các hoạt động thuỷ sản qua việc trợ giúp xây dựng chiến lược Nuôi trồng thuỷ sản bền vững nhằm xoá đói giảm nghèo (SAPA).

Nuôi trồng thuỷ sản ở miền núi: tăng cường an ninh lương thực và cải thiện cuộc sống cho người nghèo nông thôn

Thuỷ sản là nguồn bổ sung protein giàu dinh dưỡng cho khẩu phần ăn của nhiều hộ gia đình nông thôn – là những đối tượng điển hình thiếu các vitamin và chất khoáng quan trọng. Nghề cá cũng tạo thêm thu nhập, vì thế là một phương sách tuyệt vời giúp giảm nghèo ở nông thôn. Việt Nam có tiềm năng khổng lồ để phát triển ngành nuôi trồng thuỷ sản nước mặn và nước ngọt. Nhưng ở các vùng núi và trung du phía bắc chỉ mới khai thác được chưa đến một nửa nguồn lợi nước ngọt cho nuôi trồng thuỷ sản. Tại các vùng cách biệt này, phát triển nuôi trồng thuỷ sản bị cản trở bởi một loạt các nhân tố bao gồm khả năng tiếp cận hạn chế với các dịch vụ tài chính, các đầu vào và thị trường. Ngoài ra, chất lượng kém và năng lực thấp của các dịch vụ hỗ trợ, đặc biệt là khuyến ngư, và việc thiếu những cơ sở hạ tầng thích hợp cho nuôi trồng thuỷ sản (ví dụ các trại giống) cũng là những hạn chế chủ yếu đối với phát triển nuôi trồng thuỷ sản.

Cùng với UNDP, FAO đã cố gắng tập trung tháo gỡ những hạn chế này và tạo điều kiện cho các cộng đồng nông thôn vùng sâu vùng xa khai thác tiềm năng nuôi trồng thuỷ sản để cải thiện sinh kế cho bản thân. Hiện nay FAO đang điều hành một dự án nhằm đẩy mạnh nuôi trồng thuỷ sản ở miền núi phía bắc Việt Nam. Dự án xây dựng năng lực trong người nghèo ở địa phương để cho phép họ tham gia vào nuôi trồng thuỷ sản, củng cố mạng lưới khuyến ngư về nuôi trồng thuỷ sản và hoàn thiện hệ thống sản xuất và phân phối giống. Dự án dành ưu tiên ở mức độ cao cho giáo dục giới và sự tham gia của phụ nữ vào các hoạt động dự án. Đối với các dân tộc ít người sinh sống ở các vùng núi biệt lập thường bị thiếu ăn vài tháng trong một năm thì những lợi ích thu được là rất đáng kể. Tại các vùng cao với đặc điểm là thiếu các cơ hội tạo thu nhập do đất đai có hạn, vị trí xa chợ và cơ sở hạ tầng không thoả đáng thì nuôi trồng thuỷ sản qui mô nhỏ đang đem lại các cơ hội kinh tế mới. Các chuyên gia dự án ghi nhận thành quả rõ ràng của dự án, ước đoán rằng khi kết thúc dự án sản lượng cá từ ao nuôi và ruộng lúa sẽ tăng thêm tới 30 phần trăm, lượng cá tiêu thụ trong những người tham gia dự án tăng 30 phần trăm và thu nhập tăng 20 phần trăm. Những người trồng lúa còn nhận thấy thêm những lợi ích quan trọng của dự án: khi nuôi cá kết hợp với trồng lúa, sản lượng thóc tăng lên và ít phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hơn.

SAPA Programme

SAPA Programme

FAO cũng hỗ trợ kỹ thuật cho những nhà hoạch định chính sách trong lĩnh vực thuỷ sản tại Việt Nam và giúp phát huy năng lực của cán bộ nhân viên ngành thuỷ sản ở cấp quốc gia cũng như địa phương. Lĩnh vực nuôi trồng thuỷ sản biển có tầm quan trọng đặc biệt đối với nền kinh tế Việt Nam; sản lượng tôm nuôi chiếm phần lớn nhất trong sản lượng nuôi trồng thuỷ sản. Để đối phó lại những vấn đề phát sinh do nhập khẩu giống tôm nhiễm bệnh, FAO hiện đang hỗ trợ Bộ Thuỷ sản xây dựng một chiến lược và khuôn khổ quốc gia về kiểm dịch thủy sản và chứng nhận sạch bệnh tại Việt Nam